5. Sınıf Matematik · 1. Tema

⚖️ Kesirleri Karşılaştırma Atölyesi

MAT.5.1.4. Farklı gösterimlerle ifade edilen kesirlerin karşılaştırılmasına yönelik çıkarım yapabilme

🧭
Karşılaştırma Stratejileri
  • Denk kesir (ortak payda): Kesirlerin paydalarını eşitleyip paylarını karşılaştırma.
  • 0'a / 1/2'ye / 1'e yakınlık: Kesrin bu üç değerden hangisine daha yakın olduğunu tahmin etme.
  • Sayı doğrusu: Sayıları sayı doğrusu üzerinde yerleştirip sağdaki değerin daha büyük olduğunu görme.
  • Basamak değeri: Ondalık gösterimleri karşılaştırırken basamakları sırayla (birler, onda birler, ...) inceleme.
🔢
Ondalık Gösterimleri Karşılaştırma

Ondalık gösterimleri karşılaştırırken ondalık kısımlarındaki basamak sayılarına dikkat etmek gerekir. Sona eklenen sıfırlar değeri değiştirmeyeceğine göre, basamak sayılarını eşitlemek için sıfırları kullanırız.

\[2,3=2,30 < 2,32 < 2,4\]
💡 2,3 ile 2,30 aynı sayıdır (2,3 = 2,30); ama 2,32, 2,30'dan büyüktür çünkü yüzde birler basamağında 2 vardır.
🔀
Farklı Gösterimleri Karşılaştırma

Biri kesir, biri ondalık, biri de yüzde gösterimiyle verilen sayıları karşılaştırmak için önce hepsini aynı forma (örneğin hepsini ondalığa) çevirmek gerekir.

\[\dfrac{2}{3}\approx0,667 \qquad \%70=0,70 \to \%70 > \dfrac{2}{3}\]
📌
Önemli Genelleme
✓ Bir kesrin payı ve paydası (sıfır hariç) aynı doğal sayı ile çarpılır ya da bölünürse denk kesirler elde edilir; denk kesirler, karşılaştırma yaparken ortak bir payda bulmamızı sağlar.
✓ Bir kesri 0, 1/2 ve 1'e olan yakınlığına göre değerlendirmek, işlem yapmadan hızlı bir tahminde bulunmamızı sağlar.
🌾
İki Kardeş Arasında Arazi Paylaşımı

Bir arazi, iki kardeş arasında paylaştırılıyor: Ayşe'ye arazinin 3/5'i, Mehmet'e ise 5/8'i düşüyor gibi görünen iki farklı ölçüm var. Kimin payı gerçekten daha büyük? Ortak payda bularak karşılaştıralım.

Ayşe: 3/5
Mehmet: 5/8
💭
Varsayımını Sına
"Paydası büyük olan bir kesir, paydası küçük olan bir kesirden her zaman küçüktür."
📏
Farklı Gösterimleri Sayı Doğrusunda Sırala

En fazla 4 değer gir (kesir için "3/4", yüzde için "%70", ondalık için "0,6" biçiminde yaz); sayı doğrusunda küçükten büyüğe sırayla yerleşsinler.

Değerleri gir ve butona tıkla.
🎯
0'a mı, 1/2'ye mi, 1'e mi Yakın?

🔍
Doğru mu, Yanlış mı?
Örnek 13/5 ile 5/8 kesirlerini karşılaştırınız.
1
Paydaların ortak katını (40) buluruz: \(\dfrac{3}{5}=\dfrac{24}{40}\), \(\dfrac{5}{8}=\dfrac{25}{40}\).
2
Paydalar eşitlendiğinde payları karşılaştırırız: 25 > 24.
✓ 5/8 kesri, 3/5 kesrinden büyüktür.
Örnek 22,3 — 2,30 — 2,32 — 2,4 sayılarını küçükten büyüğe sıralayınız.
1
2,3 ile 2,30 aynı sayıdır (sona eklenen sıfır değeri değiştirmez).
2
Basamak değerlerine göre karşılaştırırsak: 2,30 < 2,32 < 2,4.
✓ Sıralama: 2,3 = 2,30 < 2,32 < 2,4
Örnek 3Ayşe pastanın 2/3'ünü, Mehmet ise %70'ini yediğini söylüyor. Hangisi daha fazla yemiştir?
1
2/3 kesrini ondalığa çeviririz: \(2\div3\approx0,667\).
2
%70'i ondalığa çeviririz: 0,70. Karşılaştırdığımızda 0,70 > 0,667.
✓ Mehmet, Ayşe'den daha fazla pasta yemiştir.
Örnek 47/8 kesri 0'a mı yoksa 1'e mi daha yakındır? Açıklayınız.
1
7/8 kesrinde pay (7), paydaya (8) çok yakındır; sadece 1/8'lik kısım eksiktir.
2
1'e olan uzaklığı 1/8 iken, 0'a olan uzaklığı 7/8'dir. 1/8 < 7/8 olduğundan 1'e daha yakındır.
✓ 7/8 kesri 1'e daha yakındır.
Örnek 5Bir tarlanın Ali'ye düşen payı 3/10, Veli'ye düşen payı ise %35'tir. Kimin payı daha büyüktür?
1
3/10 kesrini ondalığa çeviririz: 0,3. %35'i ondalığa çeviririz: 0,35.
2
0,35 > 0,3 olduğundan Veli'nin payı daha büyüktür.
✓ Veli'nin payı, Ali'nin payından daha büyüktür.
KESİRLERİ KARŞILAŞTIRMA · 10 SORU1 / 10
TOPLAM PUAN
0
Doğru: 0
📋
Hızlı Özet
Ortak PaydaKesirleri denk kesirlere çevirip payları karşılaştırma.
Yakınlık Stratejisi0, 1/2 ve 1'e yakınlığa göre hızlı tahmin yapma.
Aynı Forma ÇevirmeFarklı gösterimleri karşılaştırmadan önce ortak bir forma (ör. ondalık) çevirme.
Sayı DoğrusuSağdaki sayı, soldaki sayıdan her zaman büyüktür.
🎯
Kendine Sor

1. 5/6 ile %80'den hangisi daha büyüktür?

2. 1/9 kesri 0'a mı, 1/2'ye mi, yoksa 1'e mi daha yakındır?