5. SINIF MATEMATİK · 3. TEMA · MAT.5.3.5

Çokgenler

Ardışık kesişen doğrulardan oluşan çokgenleri oluşturabilme

🔷
Çokgen nedir?
Bir düzlemde, en az üç doğru parçasının uç uca eklenerek başladığı noktaya geri dönmesiyle oluşan kapalı şekle çokgen denir. Doğru parçaları yalnızca uçlarında kesişmeli, birbirini başka bir noktada kesmemelidir.
✓ Çokgen (kapalı, kesişmeyen kenarlar) ✗ Kapalı değil
Dışbükey çokgen: Bu temada ele aldığımız çokgenler dışbükeydir; yani herhangi iki köşesini birleştiren doğru parçası her zaman çokgenin içinde kalır.
🛠️
Adım Adım Çokgen Oluştur

1) Bir nokta belirle.
2) Bu noktadan bir doğru parçası çiz.
3) Doğru parçasının bitim noktasından yeni bir doğru parçası çiz.
4) Bu işlemi tekrarla.
5) Son doğru parçasının bitim noktası, ilk noktayla çakışırsa çokgen tamamlanmış olur.
Önemli koşul: Son çizilen doğru parçasının bitiş noktası, ilk çizilen doğru parçasının başlangıç noktasına kadar ulaşmalıdır; aksi hâlde şekil kapanmaz ve çokgen oluşmaz.
🧩
Çokgenin elemanları

Kenar

Çokgeni oluşturan doğru parçalarıdır.

Köşe

Kenarların kesiştiği noktalardır.

İç açı

Bir köşede, iki kenar arasında oluşan açıdır.

Köşegen

Komşu olmayan iki köşeyi birleştiren doğru parçasıdır.

🗂️
Kenar sayısına göre çokgenler
Üçgen (3)
Dörtgen (4)
Beşgen (5)
Altıgen (6)
Düzgün çokgen: Tüm kenarları eşit uzunlukta ve tüm iç açıları eşit ölçüde olan çokgendir. Kenarları eşit ama açıları farklı (veya tersi) olan çokgenler düzgün değildir.
📐
Ardışık kesişen doğrularla çokgen
Düzlemde en az üç doğru, son doğru ilk doğruyla kesişecek biçimde ardışık olarak kesişirse kapalı bir şekil oluşur. Bu şekle çokgen denir. Kullandığın doğru sayısı, çokgenin kenar sayısını belirler.

Doğru sayısını (3 ile 8 arası) yaz.

⛔
Kapanmayan durum
Üç doğrudan ikisi paralelse (birbirini kesmiyorsa) ardışık kesişimler ilk doğruyu son doğruyla buluşturmaz. Bu durumda kapalı şekil, yani çokgen oluşmaz.
🏷️
Kenar sayısından çokgenin adı
🔶
Dışbükey çokgenleri ayırt et
Bir çokgenin herhangi iki köşesini birleştiren doğru parçası her zaman çokgenin içinde kalıyorsa çokgen dışbükeydir. Bu temada dışbükey çokgenlere odaklanılır.
Bu çokgen dışbükey midir?
📚
Çözümlü örnekler
Örnek 1Dört doğru, son doğru ilk doğruyla kesişecek biçimde ardışık olarak kesişiyor. Hangi çokgen oluşur?
1
Kullanılan doğru sayısı kenar sayısına eşittir.
2
4 doğru → 4 kenar.
Cevap: Dörtgen
Örnek 2Bir beşgenin kaç köşesi vardır?
1
Çokgende kenar sayısı köşe sayısına eşittir.
Cevap: 5
Örnek 3Altıgen oluşturmak için en az kaç doğru gerekir?
1
Altıgenin 6 kenarı vardır.
2
Her kenar bir doğru üzerindedir.
Cevap: 6 doğru
Örnek 4Kenarları eşit uzunlukta olan ama açıları farklı olan bir çokgen düzgün müdür?
1
Düzgün çokgende hem kenarlar hem iç açılar eşit olmalıdır.
Cevap: Hayır, düzgün çokgen değildir.
Örnek 5Üç doğrudan ikisi paralel ise bu doğrular bir üçgen oluşturur mu?
1
Paralel doğrular birbirini kesmez.
2
Ardışık kesişimler ilk doğruyu son doğruyla buluşturmaz.
Cevap: Hayır, kapalı şekil oluşmaz.
✏️
Çoktan seçmeli
6 kenarlı çokgene ne ad verilir?
✍️
Kısa cevaplı
Komşu olmayan iki köşeyi birleştiren doğru parçasına ne denir?
✅
Doğru mu, yanlış mı?
Bir çokgenin kenarları, uç noktaları dışında başka bir yerde kesişemez.
Düzgün bir çokgende yalnızca kenarların eşit olması yeterlidir, açılar farklı olabilir.
🔗
Eşleştirme
3 kenar
4 kenar
5 kenar
🧠
Hızlı özet

Çokgen

Kesişen doğru parçalarının oluşturduğu kapalı şekildir.

Köşe/Kenar

Kenarların kesiştiği noktalar / doğru parçaları.

Köşegen

Komşu olmayan köşeleri birleştiren doğru parçası.

Düzgün çokgen

Tüm kenar ve açıları eşit olan çokgendir.

Dışbükeylik

Herhangi iki köşeyi birleştiren doğru parçası çokgenin içinde kalır.

Kapanma koşulu

Son kenar, ilk kenarla kesişerek şekli kapatır.

🎯
Kendini Dene
Soru 1/10 · Puan 0